De rol van Legal in een steeds minder voorspelbare wereld

Juridische afdelingen krijgen steeds meer op hun bord. Regelgeving neemt toe, besluitvorming versnelt en organisaties verwachten van Legal niet alleen zorgvuldigheid, maar ook richting. In sectoren waar operatie, politiek en maatschappij elkaar raken, wordt die ontwikkeling extra zichtbaar. De luchtvaart is daar een duidelijk voorbeeld van.

Voor Melchior Looijen, General Counsel & Head of Industry Affairs bij Transavia, is die dynamiek dagelijkse praktijk. “Het is belangrijk om in die dynamiek het onderscheid te blijven maken tussen de lange en de korte termijn”, aldus Looijen. “Strategie vraagt om stabiliteit, terwijl je in de praktijk ziet dat de omgeving steeds minder voorspelbaar wordt.”

Een volwassen rol binnen de organisatie

Sinds zijn start bij Transavia eind 2017 heeft zijn juridische functie zich verder ontwikkeld. Wat begon als een klein team, is inmiddels uitgegroeid tot een bredere en herkenbare rol binnen de organisatie. “We zijn gegroeid van twee naar vier mensen”, vertelt Looijen. “We zijn een team dat goed is aangesloten op de organisatie.”

Voor hem zit volwassenheid van het team niet in omvang of complexiteit, maar in werkbaarheid. “We hebben een duidelijke langetermijnkoers, maar proberen vooral praktisch, toegankelijk en servicegericht te blijven. Juist omdat de omgeving waarin we opereren continu verandert. Daarbij is bewust gekozen voor een hands-on benadering. Het belangrijkste is dat Legal beschikbaar is wanneer de organisatie dat nodig heeft en mee kan bewegen met wat er op dat moment speelt.”

Navigeren in een complexe omgeving

De luchtvaartsector opereert in een sterk gereguleerde, internationale context. “Regelgeving ontwikkelt zich voortdurend, zowel nationaal als internationaal. Tegelijkertijd vergt de operatie van een luchtvaartmaatschappij juist een duidelijk en stabiel (regelgevend) kader vanwege de langetermijnplanningen en investeringen. Zaken die je niet snel kunt aanpassen. Dat vraagt om zorgvuldige afwegingen.”

Volgens Looijen is het daarom essentieel dat de wetgevers realistisch langetermijnwetgeving implementeren en daarmee richting te geven. “Op de korte termijn zal je altijd nog te maken krijgen met onverwachte situaties die directe impact hebben op de operatie. De coronapandemie is daar een duidelijk voorbeeld van. Er kwamen plotseling beperkingen waardoor vluchten niet meer uitgevoerd mochten worden, terwijl passagiers al hadden geboekt. In zulke situaties moet je onder hoge druk adviseren over wat juridisch mogelijk is en hoe je daar zorgvuldig mee omgaat.”

Legal als richtinggevend gesprekspartner

Zijn eigen rol heeft zich in de afgelopen jaren verbreed. “Een belangrijk onderdeel van mijn werk is het onderhouden van contact met verschillende stakeholders, zowel binnen als buiten de organisatie. Dat helpt om ontwikkelingen tijdig te signaleren en het perspectief van de organisatie goed over het voetlicht te brengen.” Legal draagt daarmee bij aan het verbinden van die korte- en langetermijnbelangen en aan het maken van goed onderbouwde keuzes.

Technologie als ondersteuning van het juridische werk

Technologie en AI spelen een steeds grotere rol in de samenleving en daardoor ook in het juridische domein. “Technologische ontwikkelingen zorgen ervoor dat de snelheid van ontwikkeling en besluitvorming toeneemt. Dat betekent dat wij als juridische afdeling ook sneller moeten schakelen.” Tegelijkertijd benadrukt hij het belang van zorgvuldigheid. “AI-tools vragen op dit moment nog om validatie en menselijke toetsing. Voorlopig blijft de juridische verantwoordelijkheid namelijk bij de mens liggen.”

Volgens Looijen zorgt het gebruik van AI waarschijnlijk ook voor een andere manier van werken. “Mogelijk wordt een groter deel van het werk beoordelen en controleren van de uitkomsten van AI-tools, maar de technologie blijft voorlopig nog wel een heel handig hulpmiddel en geen vervanging van een professioneel oordeel.”

Relevantie en zichtbaarheid

Zichtbaarheid is voor Looijen een belangrijke randvoorwaarde voor effectiviteit. “Legal moet betrokken zijn bij processen, advisering en de vertaling daarvan naar de praktijk. Pas dan voegt een advies echt waarde toe.” Die zichtbaarheid is daardoor volgens hem ook constructief en effectief voor een beter juridisch begrip en opvolging van de adviezen. “Wij willen bijdragen aan het verder brengen van de organisatie. Dat betekent meedenken, uitleggen en ondersteunen bij het maken van keuzes.”

Als General Counsel maakt hij deel uit van het besluitorgaan van Transavia. “Daar vervul ik mijn rol door juridische inzichten in te brengen in het bredere besluitvormingsproces. Soms leidt dat tot bevestiging van een koers, soms tot aanvullende afwegingen. Altijd met het bredere belang van de organisatie als uitgangspunt.”

Verder kijken dan vandaag

De wereld waarin juridische afdelingen opereren wordt steeds complexer. Dat vraagt volgens Looijen niet alleen om juridische expertise, maar ook om overzicht, betrokkenheid en het vermogen om richting te geven in een omgeving die voortdurend verandert. “Niet alles is volledig voorspelbaar, maar je kunt wel zorgen dat je ontwikkelingen begrijpt en dat je als organisatie goed voorbereid bent op wat er komt.”