Schrap ‘proberen’: leiderschap begint bij doen

Over karakter, leiderschap en de kracht van doen

Er zijn woorden die professioneel klinken, maar ons ongemerkt kleiner maken. ‘Proberen’ is zo’n woord.

“Ik probeer je vrijdag terug te bellen.” “Ik probeer meer aan business development te doen.” “Ik probeer zichtbaarder te worden.” Het klinkt redelijk. Voorzichtig. Menselijk zelfs. Maar vaak is proberen taal met een ontsnappingsroute.

In een professionele omgeving waarin betrouwbaarheid, zichtbaarheid en eigenaarschap steeds zwaarder wegen, is vrijblijvendheid riskant.

“Wie zegt dat hij iets gaat proberen, heeft nog niet gekozen.”

Proberen zit tussen wens en besluit. Het beschermt ons tegen teleurstelling, maar ook tegen verantwoordelijkheid. Als het niet lukt, was het immers maar een poging. Het woord verzacht de afspraak met onszelf. En precies daar schuilt het gevaar.

Van intentie naar gedrag

Onderzoek naar doelgericht gedrag laat zien dat specifieke en uitdagende doelen sterker sturen dan vage voornemens als ‘doe je best’. Deelnemers met moeilijke doelen presteerden zelfs meer dan 250 procent beter dan deelnemers met de makkelijkste doelen.¹

Een doel als ‘ik probeer beter te worden’ stuurt nauwelijks gedrag. ‘Ik bel vandaag drie potentiële cliënten’ doet dat wel. Het ene is mist. Het andere is richting.

Psycholoog Peter Gollwitzer voegde daar een praktisch inzicht aan toe: implementation intentions, oftewel als-dan-plannen. Niet alleen bepalen wat je wilt bereiken, maar ook wanneer, waar en hoe je handelt.²

“Niet: ‘Ik ga meer netwerken.’ Wel: ‘Als ik dinsdag klaar ben met mijn overleg, stuur ik drie mensen een persoonlijk bericht en plan ik een afspraak.’”

Uit een meta-analyse over 94 experimenten met meer dan 8.000 deelnemers bleek dat mensen met zulke plannen twee tot drie keer vaker daadwerkelijk doorzetten dan mensen die alleen een intentie formuleerden.²

Leiderschap begint bij het goede voorbeeld

Bij DRB werken wij al 25 jaar met organisaties in de juridische sector aan sterke, toekomstbestendige leiderschapsteams. En wat wij keer op keer zien: de cultuur van een organisatie volgt het gedrag van haar leiders, niet haar missiestatement.

Dit is niet alleen een gevoel. Albert Bandura liet zien dat mensen leren door te observeren. Medewerkers spiegelen de energie en het gedrag van hun leiders onbewust, maar consequent. Wat leiders dóen, wordt het nieuwe normaal.³

Vertrouwen is de basis van leiderschap: zeggen wat je doet en doen wat je zegt. Dit kwam sterk naar voren in een recente en effectieve leiderschapstraining. Leiderschap is een spiegel: de effectiviteit die u van uw team terugziet, weerspiegelt het gedrag dat u zelf laat zien. En voorbeeldgedrag is geen soft skill. Het is strategie.

Kouzes en Posner vatten leiderschapscredibiliteit krachtig samen: Do What You Say You Will Do. Leiders die consequent nakomen wat zij beloven, bouwen het vertrouwen waarop teams presteren.⁴

“Als jij in actie komt, komt je team ook in actie.”

Wat dit betekent in de praktijk

Zeker in de advocatuur is dit relevant. De beste professionals onderscheiden zich niet alleen door inhoudelijke kwaliteit, maar ook door betrouwbaarheid, scherpte en karakter. Een cliënt heeft weinig aan ‘ik probeer u vrijdag terug te bellen’. Een cliënt wil weten: u hoort vrijdag van mij.

Ook bij business development maakt het verschil. Wie zegt ‘ik probeer meer aan business development te doen’, blijft hangen in goede bedoelingen. Wie zegt ‘ik bel deze week drie relaties, ga langs bij een klant en meld me aan voor dat event’, bouwt aan beweging.

Ontwikkeling begint bij eigenaarschap. Niet afwachten, niet verschuilen achter een appje of een makkelijke mail. Maar in actie komen:

• Bellen
• Langsgaan
• Vragen stellen
• Naar events gaan
• Zichtbaar zijn

Niet omdat het hard of geforceerd moet, maar omdat echte groei vraagt dat u zelf aan het stuur gaat zitten.

Lead with Character: karakter is keuze

Karakter laat zich niet zien in wat u van plan bent. Karakter laat zich zien in wat u dóet wanneer het spannend, druk of ongemakkelijk wordt.

Kiezen. Uitspreken. Nakomen. Bijsturen als het niet lukt maar niet verschuilen achter vrijblijvende taal.

Een verbod op het woord ‘proberen’ betekent niet dat alles moet slagen. Ontwikkeling vraagt experiment, oefening en soms falen. Maar er is een groot verschil tussen vrijblijvend proberen en bewust handelen. Het eerste stelt uit. Het tweede brengt u in beweging.

Kortom: schrap proberen. Niet omdat alles moet lukken, maar omdat u pas echt leert, kiest en groeit wanneer u begint met doen.

Vervang proberen daarom door werkwoorden die richting geven: ik besluit, ik plan, ik bel, ik ga langs, ik vraag, ik committeer, ik lever op.

Wees gretig. Resultaatgericht. Nieuwsgierig. Niet vanuit ego, maar vanuit oprechte betrokkenheid. Omdat u wilt begrijpen, bijdragen en vooruitkomen.

¹ Locke, E.A. & Latham, G.P. (2002). Building a practically useful theory of goal setting and task motivation. American Psychologist, 57(9), 705–717. ² Gollwitzer, P.M. & Sheeran, P. (2006). Implementation intentions and goal achievement: A meta-analysis of effects and processes. Advances in Experimental Social Psychology, 38, 69–119. ³ Bandura, A. (1977). Social Learning Theory. Prentice Hall. / Bandura, A. (1986). Social Foundations of Thought and Action. Prentice Hall. ⁴ Kouzes, J.M. & Posner, B.Z. (2003). Credibility: How Leaders Gain and Lose It, Why People Demand It. Jossey-Bass.